Sài Gòn Tám

Ngày 3/4/2026, giữa lòng cuộc chiến Mỹ - Israel - Iran đang leo thang dữ dội, một chiếc F-15E Strike Eagle – “gã khổng lồ” hai chỗ ngồi của Không quân Mỹ – đang lao vút trên bầu trời miền nam Iran với tiếng gầm rú của động cơ phản lực.
Cả hai thành viên tổ bay cuối cùng đều được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran an toàn, trong một trong những chiến dịch Combat Search and Rescue (CSAR) táo bạo nhất lịch sử quân sự Mỹ hiện đại.

Không phải kịch bản phim bom tấn Hollywood, mà là sự thật!

Tiếng rotor đập gió hòa lẫn tiếng súng nhỏ lẻ tẻ. Các chiến binh Mỹ vừa bắn trả vừa lao xuống cứu người. Họ theo dõi vị trí Đại tá 24/24 giờ nhờ công nghệ hiện đại, dù anh đang ở “vùng kiểm soát của đối phương”.

Những giờ tiếp theo là cuộc rượt đuổi nghẹt thở: trực thăng bị bắn trúng nhưng vẫn bay được, lính đặc nhiệm nhảy dù giữa bóng tối, tiếng hô “Clear!” vang vọng trong tai nghe.

Tôi vô cùng vui mừng khi có thể thông báo rằng viên phi công hiện đã AN TOÀN và KHỎE MẠNH! "WE WILL NEVER LEAVE AN AMERICAN WARFIGHTER BEHIND!”

Đây không phải phim hành động. Đây là hiện thực của những người lính Mỹ – những người đã biến điều không thể thành có thể giữa lòng lãnh thổ thù địch.

Nhiều bạn đã hỏi: Tại sao hai người nhảy dù ra khỏi chiếc F-15E rồi vẫn liên lạc được với quân đội Mỹ đến tận lúc được cứu, mà phía Iran không phát hiện ra?

Dưới đây là giải đáp chi tiết về thiết bị, mô hình liên lạc và vai trò then chốt của CIA – một câu chuyện kết hợp giữa công nghệ cao cấp và nghệ thuật nghi binh tinh vi, diễn ra giữa dãy núi Zagros hiểm trở của Iran vào những ngày đầu tháng 4/2026.

Khi ghế phóng (ejection seat) của chiếc F-15E Strike Eagle bật ra giữa bầu trời đêm, hai thành viên tổ bay – phi công và Đại tá sĩ quan phụ trách hỏa lực – lao xuống khoảng không lạnh lẽo.

Nhưng họ chưa hề đơn độc

Ngay khoảnh khắc ghế phóng kích hoạt, một thiết bị nhỏ gọn gắn chặt vào áo vest cứu hộ (survival vest) tự động khởi động. Đó chính là CSEL – Combat Survivor Evader Locator (hay AN/PRQ-7), do Boeing chế tạo.

Thiết bị chỉ nặng khoảng 800 gram, chắc chắn như một viên gạch đen, chịu được va chạm mạnh, ngâm nước sâu và hoạt động liên tục nhiều ngày.

Không giống radio truyền thống phát giọng nói dễ bị nghe lén và định vị tam giác, CSEL hoạt động theo nguyên tắc “im lặng chiến thuật”. Nó chỉ gửi những tín hiệu dữ liệu ngắn, đã mã hóa cao cấp (encrypted data bursts) – chứa thông tin vị trí GPS chính xác, trạng thái sức khỏe (“bị thương nhẹ”, “khỏe mạnh”), “kẻ địch đang ở gần”, hay “đang ẩn náu”.

Những tín hiệu này sử dụng kỹ thuật nhảy tần số (frequency-hopping) và chế độ Low Probability of Exploitation, khiến radar và hệ thống tình báo điện tử của Iran chỉ nhận được những nhiễu nền thông thường, gần như không thể phát hiện hay truy vết.

Mô hình liên lạc hoạt động như một mạng lưới vô hình: CSEL → Vệ tinh quân sự (military SATCOM + GPS) → Trung tâm Chỉ huy Cứu hộ Liên hợp (Joint Search and Rescue Center) tại Mỹ và khu vực.

Nhờ đó, Lầu Năm Góc và lực lượng đặc nhiệm Mỹ giám sát vị trí của ông 24/24 giờ suốt gần 48 giờ, trong khi các toán quân IRGC và dân quân Iran đang lùng sục khắp nơi.

Nhưng chỉ có công nghệ thôi chưa đủ. Đây là lúc CIA bước vào với vai trò then chốt – một chiến dịch nghi binh (deception campaign) được đánh giá là tinh vi và hiệu quả.

Cơ quan tình báo Mỹ đã chủ động lan truyền thông tin giả qua nhiều kênh nội bộ Iran: rằng phi công Mỹ thứ hai đã được tìm thấy và đang được di chuyển bằng đoàn xe mặt đất hoặc thậm chí đường biển ra khỏi lãnh thổ.

Kết quả là lực lượng Iran bị phân tán: hàng trăm binh sĩ và phương tiện bị điều động sang các tuyến đường chính và bờ biển, thay vì siết chặt vòng vây quanh khu vực núi non nơi Đại tá thực sự đang trốn.

Chiến dịch đánh lạc hướng này đã mua thêm thời gian quý giá cho lực lượng đặc nhiệm Không quân Mỹ (Pararescue và Combat Controllers) cùng trực thăng cứu hộ HH-60/MH-60 tiến hành cuộc rượt đuổi nghẹt thở.

Khi lực lượng cứu hộ tiếp cận đủ gần, CSEL chuyển sang chế độ beacon chính xác hơn, cho phép trực thăng “khóa” vị trí. Tiếng rotor đập gió hòa lẫn tiếng súng nhỏ lẻ tẻ trong bóng tối. Đại tá bị thương nhẹ nhưng vẫn “SAFE and SOUND” – như lời Tổng thống Trump thông báo trên Truth Social.

Cả hai thành viên tổ bay cuối cùng đều được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran an toàn, trong một trong những chiến dịch Combat Search and Rescue (CSAR) táo bạo nhất lịch sử quân sự Mỹ hiện đại.

Đây không chỉ là câu chuyện về một thiết bị nhỏ bé, mà là minh chứng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa công nghệ số hóa cao cấp (CSEL với vệ tinh và mã hóa) và nghệ thuật tình báo cổ điển (deception của CIA).

Chiến tranh vẫn tiếp diễn, nhưng đêm ấy, công nghệ và trí tuệ đã thắng thế.

Không ai bị bỏ lại phía sau.

Nhà báo Mai Lợi Phan 

Vào một đêm tháng 6 năm 2024, CEO của Nvidia, Jensen Huang, đã có buổi tiếp kiến ​​một số khách hàng lớn tại châu Á của công ty tại một quán bar ở Đài Bắc. Bên cạnh ông là người đẹp Hoàng Tiểu Lạc (Huang Xiaole -黄小乐), hay còn gọi là Alice Huang, CEO của Megaspeed, một công ty trung tâm dữ liệu mờ ám có trụ sở tại Singapore.

Đội ngũ của Nvidia đã xem xét Megaspeed và xác định công ty này "hoàn toàn thuộc sở hữu và điều hành bởi một công ty có trụ sở chính bên ngoài Trung Quốc, không có cổ đông Trung Quốc".

Các tài liệu sở hữu công ty cho thấy Megaspeed thuộc sở hữu của một công ty vỏ bọc mà James Tan sở hữu. Địa chỉ của công ty vỏ bọc dẫn đến một công ty kế toán ở Singapore, nơi các nhân viên cho biết họ không biết cách liên lạc với Tan.

Tại Johor, bang Malaysia bên kia biên giới với Singapore, công ty con của Megaspeed tại Malaysia, Speedmatrix, có một văn phòng ở các tầng trên của một trung tâm mua sắm gần các cửa hàng đồ ăn nhẹ và tiệm làm đẹp. Cửa sổ của văn phòng bị che khuất bởi kính phản quang và cửa ra vào được lắp đặt máy quét dấu vân tay.

 Em viết những dòng này khi đang trên đường quay lại Đà Nẵng để họp tiếp. Anh chọn ra đi đúng lúc bọn em đang trong đợt ME2025 dọc miền Trung, thành ra về Hà Nội đưa tiễn anh cũng có chút cồng kềnh.

Em nhận tin anh ra đi đúng lúc cả đoàn lãnh đạo Fsoft vừa tới FPT Nha Trang để tham quan. Nhìn dòng chữ "Anh ý mất rồi" của bà Hương Béo nhắn mà em sởn gai ốc. Chắc bà ấy cũng đang run lắm nên chỉ nhắn được có vậy.

Em đến báo tin cho chị Hà, chị Hà sững sờ một lúc rồi cứ đứng ngơ ngác giữa rất đông anh em Fsoft đang chào hỏi nhau rộn ràng, phần lớn chưa biết chuyện anh đã ra đi.

Anh Tuấn chị Hà quyết định sẽ thông báo luôn tin này, tất cả anh em lãnh đạo Fsoft được tập hợp lại, anh Tuấn chị Hà báo tin anh vừa ra đi, anh Vương đứng gần đó giật bắn mình, cái Quyên xù thì sụt sịt sau lưng em. Lão Phương bình thường hổ báo cáo chồn vậy mà giờ ngồi lặng lẽ một chỗ, mắt đỏ hoe, miệng lẩm bẩm chửi gì đó một cách vô nghĩa...

Anh chị em còn lại chìm trong yên lặng, mãi mới có vài tiếng lầm rầm trò chuyện hỏi han. Những gì anh để lại Fsoft đâu chỉ là những chiến lược kinh doanh hay thành tựu doanh thu, lợi nhuận, anh còn để lại một khối ân tình lớn lao không gì đong đếm nổi. Tất cả chưa ai chuẩn bị cho việc sẽ phải chia tay anh đột ngột thế này.

Tối đó là bữa tối hội quân đầu tiên của ME2025, cả hội cứ ngồi bần thần quanh mâm cơm, mãi mà chẳng biết nên bắt đầu thế nào.

Thế rồi bọn em nghĩ, lúc sinh thời anh là người ham vui và luôn là tâm điểm của các bữa tiệc tùng, tinh thần đó phần nào cũng ngấm vào trong cách Fsoft ăn chơi và gắn kết, thế nên chẳng có cách nào để tưởng nhớ về anh tốt hơn là hãy chơi, hãy gắn kết với nhau như cách anh đã làm cùng với bọn em.

Thế là những bát bia được rót đầy, đúng theo cách anh vẫn hay làm, rồi bọn em hô vang "1 2 3 Tiến Béo, 1 2 3 Tiến Béo, 1 2 3 Tiến Béo". Bọn em uống cạn bát bia mà nước mắt cứ rơm rớm trực chảy ra. Chắc anh ở đâu đó cũng nghe thấy đúng không? Có khi cũng về nhập tiệc rồi mà bọn em chả biết.

Những ngày sau đó là những đợt sóng tiếc thương anh ào ạt khắp nơi. Mỗi người đều có một cách nhớ thương về anh rất riêng, thậm chí có người còn tranh thủ phân tích về FPT của anh em mình thế này thế nọ. Em ước gì những người đó có thể đến dự đám tang của anh sáng nay. Đấy sẽ là câu trả lời đủ cho tất cả.

Sáng nay hai vợ chồng em đã cẩn thận đi sớm, nhưng đến gần nhà tang lễ thì tắc đặc, vật vã mãi mới vào được thì thấy cả một dòng người đã viếng anh xong và đang đi ra. Vào trong sân cũng kín đặc người, anh em các công ty thành viên FPT nhẫn nại đứng dưới cái nóng hầm hập chờ được vào viếng anh, khổ nhất là đội Chủ tịch và TGĐ bị anh Bình yêu cầu mặc vest đen, mồ hôi mồ kê nhễ nhại.

Hai vợ chồng em nhảy việc nhiều nên công ty nào cũng có thể ghép đoàn được, không phải công ty cũ thì cũng là sếp cũ, bọn em chỉ việc chọn xem đoàn nào sắp được vào thì đứng vào, nhưng bất ngờ lại thấy loa mời đoàn cán bộ phong trào các thời kỳ vào viếng, em kéo vợ em ghép vào đoàn đó luôn, em nghĩ chắc là anh sắp xếp như vậy. Bởi năm 2005 khi em gặp anh, em là cán bộ tổng hội của FPT.

Vào viếng anh mà tâm trạng em thật khó diễn tả, có lẽ em nghĩ anh vẫn ở đây, nên cũng chẳng thấy buồn gì. Chỉ khấn anh mấy câu mà nếu anh nghe được thật chắc sẽ nhếch mép cười đểu em bởi trước giờ anh em mình đâu có nói chuyện với nhau như thế bao giờ đâu.

Vợ chồng em ở lại trong nhà tang lễ và đứng nhìn mọi người vào viếng anh. Em đứng gần chỗ mọi người viết sổ tang vì chỗ đó gần cái máy lạnh cây, rất mát. Lúc sau thấy Sáng loà ướt sũng trong bộ vest đen và mớ tóc như Lion King, em lại kéo vào đứng cùng. Một kẻ được coi là "mất nết" nhất nhì tập đoàn mà hôm nay cũng cố trang trọng nhất có thể để tiễn anh thì anh biết là yêu anh thế nào rồi đấy.

Em thấy rất nhiều cô gái ngồi nắn nót chấm nước mắt viết sổ tang cho anh, biết thế bảo BTC làm riêng một cuốn sổ màu hồng cho các cô ấy viết thì kể cũng là chu đáo.

Tất cả những anh chị lớn của FPT đều có mặt, với các anh chị ấy thì anh dù là ông nội rồi cũng vẫn chỉ là "thằng em dại" mà thôi. Ngay cả đến cái việc ra đi thế này anh cũng để các anh chị phải lo.

Hội anh chị em của anh trong FPT cũng có mặt, với họ anh vẫn là người anh em nhiệt thành, hào hiệp và nghĩa tình. Anh và họ thân thiết với nhau đến mức khi anh đột ngột bỏ đi, nhiều người còn tức giận chửi bới anh loạn xạ, họ hoảng loạn và bất lực.

Những đàn em và học trò của anh cũng có mặt, với bọn em, anh luôn là một ông anh hào sảng, chịu chơi và nhiều lúc hơi điên rồ. Bọn em nhiều phen cũng khổ với anh lắm, nhưng bù lại thì thu nhập tốt hơn hẳn, đúng như anh cam kết.

Lúc lễ truy điệu, em chưa được dự lễ truy điệu nào mà đông đến vậy, nhà tang lễ kín đặc dễ phải đến mấy trăm người. Gia đình anh lại chọn bật bài "Always somewhere" để tiễn anh, em không biết bài này nên không hát được, đành lẩm nhẩm hát bài "FPT dòng sông lời thề" để tiễn anh lúc người ta đưa anh ngang qua.

Anh em mình đều là những dòng suối nhỏ, (suối của anh chắc to hơn mức trung bình một chút), chúng ta cùng đổ về một dòng sông FPT để vươn mình ra biển lớn. Thế nên cũng như rất rất đông anh chị em đang đứng trong nhà tang lễ, chúng ta đều đã là một phần của dòng sông này.

Lúc em viết dòng này, máy bay của em đang bay qua những đám mây trắng trên trời, anh chắc giờ cũng đã hoà vào gió vào mây của vùng trời nào đó. Lại nhớ vụ hôm nọ em xin anh dặm bay để "trụ hạng" cho thẻ BSV. 

Anh bảo, dạo này bay ít hơn nên không có nhiều dặm bay lắm, chỉ cho được 20 ngàn dặm thôi. Giờ thì anh tha hồ mà bay rồi nhé, dặm bay vô biên luôn.

Khi xưa, anh luôn thích gây bất ngờ trong các sự kiện, và quả nhiên anh chọn cách ra đi cũng bất ngờ ghê gớm. Người ở lại sẽ tập cách quen dần với điều đó, còn anh thì cứ thanh thản mà bay tới những cõi giới mới đi anh ạ.

Em nghĩ nếu ai đó muốn hiểu về sức mạnh thực sự của FPT thì phải bắt đầu từ chữ Tình. Từ ngày anh đập bàn chửi sếp đến ngày anh ra đi, hành trình đó là minh chứng rõ nhất cho chữ Tình mà người FPT nào cũng trân trọng gìn giữ. 

Còn kinh doanh có lên có xuống, quyết định có đúng có sai, chiến lược có thành công có thất bại. Chỉ có chữ Tình trong FPT thì vẫn bao trùm tất cả.

Thế nên cái tên Tiến Béo chắc chắn sẽ còn được nhớ đến thật nhiều đấy anh ạ.

Ảnh anh em mình chụp với nhau thì đầy, nhưng hôm nay chia tay nhau, nên noi gương Sáng loà, ta chọn ảnh nghiêm túc chút anh nhỉ.

Đinh Tiến Dũng (GS Cù Trọng Xoay)